Αφορμή για το παρόν άρθρο αποτέλεσε ανακοίνωση κοινωνικού φορέα, η οποία εστάλη σε όλα τα τοπικά μέσα ενημέρωσης της Κεφαλονιάς με την προτροπή να δημοσιευθεί. Το Kefalonia Life επέλεξε να μη δημοσιεύσει το συγκεκριμένο υλικό λόγω του έντονα διαφημιστικού περιεχομένου του.
Στην ανακοίνωση εκφράζονται ευχαριστίες προς μεγάλη πολυεθνική εταιρεία για την προσφορά δωροεπιταγής προς τον φορέα, χωρίς να αναφέρεται η αξία της. Ωστόσο, το κείμενο δεν περιορίζεται σε ένα θεμιτό και αυτονόητο «ευχαριστούμε», μία επιστολή που θα μπορούσε να αποστείλει μόνο προς την διοίκηση της εταιρίας και όχι να προβληθεί και στο κοινό. Περιλαμβάνει ιδιαίτερα επαινετικές αναφορές για την εταιρεία, παρουσιάζει την άφιξή της ως ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της τουριστικής εικόνας της Κεφαλονιάς, γνωστοποιεί την ημερομηνία των εγκαινίων και αναφέρει ότι σε αυτά θα παρευρεθούν εκπρόσωποι και ωφελούμενοι του φορέα. Ο φορέας επιλέγει να υιοθετήσει σχεδόν αυτούσια εταιρική γλώσσα: «επιτυχημένη και δυναμικά αναπτυσσόμενη διεθνής αλυσίδα», «ενισχύει την τοπική οικονομία και την τουριστική εικόνα», «όμορφη προσθήκη στην καθημερινότητα». Γιατί όλα αυτά;
Κάπου εδώ γεννιέται ένας εύλογος προβληματισμός: Πρόκειται αποκλειστικά για μια ευχαριστήρια ανακοίνωση ή το κείμενο ξεπερνά τα όρια της αναγνώρισης μιας κοινωνικής προσφοράς και αποκτά χαρακτηριστικά εμπορικής προβολής;
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Ματίνα Σπυράτου
Δεν μιλάμε για μια τοπική επιχείρηση που δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε στην Κεφαλονιά, αλλά για το νέο κατάστημα μιας μεγάλης πολυεθνικής αλυσίδας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα ήταν διαφορετική η στάση μας εάν επρόκειτο για τοπική επιχείρηση. Αλλά είναι τόσο έντονο το γεγονός μιας διαφημιστικής προβολής μιας τόσο μεγάλης εταιρίας. Ασφαλώς, στο κατάστημα θα εργαστούν πιθανότατα και συμπολίτες μας, κάτι θετικό για την τοπική απασχόληση. Αυτό, όμως, δεν μετατρέπει την πολυεθνική σε τοπική επιχείρηση ούτε καθιστά αυτονόητη την άκριτη προβολή της από έναν κοινωνικό φορέα.
Ιδιαίτερα όταν το σχετικό κείμενο αποστέλλεται στα τοπικά μέσα με την προσδοκία να δημοσιευθεί δωρεάν, τα μέσα καλούνται ουσιαστικά να αναπαραγάγουν, χωρίς χρέωση, ένα μήνυμα που περιλαμβάνει θετικές αξιολογήσεις για τη συγκεκριμένη εταιρεία, την ημερομηνία των εγκαινίων της και ευχές για την εμπορική της επιτυχία.
Το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά τον φορέα που εξέδωσε τη συγκεκριμένη ανακοίνωση. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται κατά καιρούς και σε άλλους συλλόγους, σωματεία, αθλητικές ομάδες και οργανωμένους φορείς της κοινωνίας μας. Μια δωρεά, μια επιταγή, η προσφορά εξοπλισμού ή μια οικονομική ενίσχυση συνοδεύεται συχνά από ένα εκτενές ευχαριστήριο κείμενο, το οποίο τελικά αποκτά τη μορφή εγκωμίου ή έμμεσης προβολής του δωρητή.
Παρόμοιες ανακοινώσεις εκδίδονται όχι μόνο για επιχειρηματίες, αλλά και για αιρετούς ή πολιτικά πρόσωπα. Ακόμη και σε εκδηλώσεις εκφράζονται δημόσιες και ιδιαίτερα θερμές ευχαριστίες προς δημάρχους, αντιπεριφερειάρχες, περιφερειάρχες και βουλευτές για ενέργειες που πολλές φορές εντάσσονται στις θεσμικές τους αρμοδιότητες. Έτσι, το «ευχαριστώ» κινδυνεύει άλλοτε να μετατραπεί σε εμπορική προβολή και άλλοτε σε πολιτική επιδοκιμασία.
Η δημόσια αναγνώριση μιας προσφοράς είναι απολύτως θεμιτή. Οι κοινωνικοί φορείς δικαιούνται να ευχαριστούν όσους τους στηρίζουν. Χρειάζεται, όμως, μέτρο και σαφής διαχωρισμός των ρόλων. Όταν ένα ευχαριστήριο κείμενο χαρακτηρίζει μια εταιρεία ως «μία από τις πλέον επιτυχημένες και δυναμικά αναπτυσσόμενες διεθνείς αλυσίδες», παρουσιάζει την άφιξή της ως σημαντική ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της τουριστικής εικόνας του νησιού, αναφέρει την ημερομηνία των εγκαινίων και εύχεται εμφατικά εμπορική επιτυχία, δημιουργείται δικαιολογημένα ή όχι η εντύπωση ότι η ευχαριστία συνοδεύεται από ένα επικοινωνιακό αντάλλαγμα. Γιατί η κοινωνική προσφορά γίνεται αφετηρία για δωρεάν εμπορική προβολή υπέρ της πολυεθνικής. Οι συγκεκριμένες αναφορές ξεπερνούν τα όρια ενός λιτού και καθαρού ευχαριστηρίου.
Την ίδια στιγμή, δεκάδες μικρές τοπικές επιχειρήσεις στηρίζουν επί χρόνια συλλόγους, σωματεία, εκδηλώσεις και συμπολίτες μας, συχνά χωρίς ανακοινώσεις και μεγάλα λόγια. Είναι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται μόνιμα στον τόπο, πληρώνουν ενοίκια, μισθούς και υποχρεώσεις και δίνουν καθημερινά τον δικό τους αγώνα επιβίωσης απέναντι στον αυξανόμενο ανταγωνισμό μεγάλων αλυσίδων, franchises και πολυεθνικών.
Ένα σωματείο οφείλει να τηρεί ίση στάση απέναντι σε όλους, χωρίς διακρίσεις, εξαιρέσεις ή επιλεκτική προβολή. Δεν αποτελεί αποστολή ενός κοινωνικού φορέα η εμπορική προώθηση οποιουδήποτε καταστήματος, αλλά η παροχή υπηρεσιών προς την κοινωνία σύμφωνα με τον σκοπό και το καταστατικό του. Η ισότιμη αντιμετώπιση επιχειρήσεων και πολιτικών προσώπων, είτε είναι δωρητές είτε όχι, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του.
Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, επίσης, δεν είναι δωρεάν πίνακες ανακοινώσεων ούτε μηχανισμοί προβολής επιχειρήσεων. Μπορούν να αναδεικνύουν μια κοινωνική προσφορά ως είδηση, αλλά δεν είναι υποχρεωμένα να αναπαράγουν αυτούσιο κάθε κείμενο που, κάτω από τον τίτλο ενός ευχαριστηρίου, περιέχει διαφημιστικά μηνύματα, προτροπές αγοράς ή καλέσματα σε εγκαίνια καταστημάτων.
Ένα απλό και καθαρό «ευχαριστούμε για την προσφορά» αρκεί.
Το παρόν άρθρο γράφεται με απόλυτο σεβασμό προς το συγκεκριμένο σωματείο, το κοινωνικό έργο, τη διαχρονική προσφορά και τις σημαντικές δράσεις του, αλλά και άλλων σωματείων. Δεν έχει σκοπό να αμφισβητήσει την αξία της λειτουργίας του ούτε να μειώσει τη σημασία της προσφοράς που δέχθηκε. Πρόθεση του συντάκτη (που ευτυχώς δεν είναι επιχειρηματίας με είδη σπιτιού) είναι να ανοίξει ένας ευρύτερος προβληματισμός, ώστε να περιοριστούν ανάλογες ανακοινώσεις από φορείς, συλλόγους, σωματεία και ομάδες της κοινωνίας μας, στις οποίες η εύλογη ευχαριστία μετατρέπεται σε εμπορική ή πολιτική προτροπή.
Το μέσο μας θα εξακολουθήσει να προβάλλει το κοινωνικό έργο και τις ουσιαστικές δράσεις των φορέων. Ωστόσο, ανακοινώσεις που, πέρα από την αναγνώριση μιας προσφοράς, καλούν τους πολίτες να στηρίξουν συγκεκριμένες επιχειρήσεις, δεν θα δημοσιεύονται. Η επιλογή αυτή δεν στρέφεται εναντίον κανενός φορέα ή δωρητή, αλλά αποτελεί ζήτημα ίσης μεταχείρισης, δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας και σεβασμού προς το σύνολο της τοπικής αγοράς.
