Ε.Η.Δ. ΘΕΜΑ

Η ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ Π.Ι.Ν.

ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ

Η έναρξη της Αντιπυρικής Περιόδου σε λίγες ημέρες βρίσκει για ακόμη μία χρονιά τα Ιόνια Νησιά εκτεθειμένα απέναντι στον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών. Τα στοιχεία είναι αδιάψευστα: πάνω από 5.200 πυρκαγιές καταγράφηκαν πανελλαδικά, ενώ περίπου 474.000 στρέμματα έγιναν στάχτη. Το 2025 συγκαταλέγεται στις χειρότερες χρονιές των τελευταίων δεκαετιών, με το 25% των καμένων εκτάσεων να αφορά περιοχές Natura. Αυτό δείχνει όχι μόνο έκταση καταστροφής, αλλά και βαρύ πλήγμα σε προστατευόμενα οικοσυστήματα.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση προβάλλει ως «επιτυχία» τη διάθεση περίπου 85 εναέριων μέσων, επιβεβαιώνοντας όμως στην πράξη ότι η έμφαση παραμένει στην καταστολή και όχι στην πρόληψη. Για ακόμη μία χρονιά, τα δάση καίγονται και μετά ξεκινά η «μάχη της κατάσβεσης».

Σε πολλές περιπτώσεις, οι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι βρέθηκαν να υπερασπίζονται μόνοι τους τα σπίτια και τις περιουσίες τους, ενώ η «πολιτική προστασία» περιορίστηκε σε εκκενώσεις της τελευταίας στιγμής.

Την ίδια στιγμή, η πολιτική της κυβέρνησης –που υλοποιείται και σε επίπεδο Περιφέρειας Ιονίων Νήσων μεταφέρει την ευθύνη στους πολίτες. Υποχρεωτικοί καθαρισμοί οικοπέδων, πρόστιμα, δηλώσεις σε πλατφόρμες, ενώ το κράτος και οι τοπικές αρχές δεν εξασφαλίζουν ούτε τα στοιχειώδη: προσωπικό, υποδομές και χρηματοδότηση δεν καθαρίζουν ούτε τα δικά τους οικόπεδα.

Η κατάσταση αυτή δεν είναι «ανικανότητα». Είναι αποτέλεσμα της πολιτικής της ΕΕ και όλων διαχρονικά των κυβερνήσεων που αντιμετωπίζουν την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής ως κόστος. Είναι η πολιτική που αφήνει τη Δασική Υπηρεσία υποστελεχωμένη, την Πυροσβεστική με εποχικούς εργαζόμενους και την Περιφέρεια και τους Δήμους χωρίς τους αναγκαίους πόρους.

Παρά τις επαναλαμβανόμενες καταστροφές των τελευταίων ετών, την πείρα από μεγάλες φωτιές που έγιναν το 2025 κύρια στην Ζάκυνθο στις 07.03.2025 και στις 12.08.2025, αλλά και μικρότερες σε Κεφαλονιά (Φαρακλάτα-Διλινάτα-Δαυγάτα, Λειβαθώς, Λαγκάδα) Κέρκυρα (Τεμπλόνι, αστική στου Γκογκάκη), Λευκάδα και τις υποσχέσεις της κυβέρνησης και της Περιφερειακής Αρχής(ΝΔ), η ουσιαστική πρόληψη παραμένει ανύπαρκτη και η προστασία της ζωής, της περιουσίας του λαού και του φυσικού πλούτου αντιμετωπίζεται ως «κόστος».

Τα παραδείγματα από τα Ιόνια Νησιά είναι χαρακτηριστικά.

Στην Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, μεγάλες εκτάσεις δάσους και καλλιεργειών έχουν καταστραφεί, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις απειλήθηκαν οικισμοί και τουριστικές υποδομές.

Στην Κέρκυρα και την Λευκάδα αντίστοιχα, ανέδειξαν την έλλειψη συντονισμού και πρόληψης, με κατοίκους να καταγγέλλουν ότι οι αντιπυρικές ζώνες ήταν ανύπαρκτες και οι δασικοί δρόμοι ακατάλληλοι. Στα υπόλοιπα μικρότερα νησιά, η κατάσταση δεν διαφέρει, με περιοχές υψηλού κινδύνου να παραμένουν χωρίς επαρκή επιτήρηση και προστασία, με «τυφλά» χωριά με μόνο μια έξοδο.

Αλλά και μέσα στο 2026 έχουν ξεσπάσει πυρκαγιές στην Κέρκυρα (Άγιος Μάρκος), Κεφαλονιά (Αλειματάς, Μαυράτα), Ιθάκη (Φρίκες-Κιόνι), Λευκάδα (Άγιος Νικήτας).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ακόμη και την Αντιπυρική Προστασία στην Π.Ε. Κέρκυρας την θυσιάζουν στο βωμό της ιδιωτικοποίησης και του ανταγωνισμού των εργολάβων. Αφού μετέφεραν την ευθύνη της θαμνοκοπής (κοπή αγριόχορτων & δένδρων) του Ε.Ο.Δ. της Π.Ε. Κέρκυρας στον Αναπτυξιακό Οργανισμό (ΑΟΠΙΝ) με Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ Π.Ι.Ν. και ΑΟΠΙΝ στις 04.04.2025. Και ενώ το επιχείρημα της δημιουργίας του για περισσότερη «ευελιξία», καταρρέει αφού η θαμνοκοπή δεν υλοποιήθηκε ποτέ το 2025 και μεταφέρθηκε να γίνει το 2026.

Στην πρόσφατη επίσκεψη στην Κέρκυρα (27.03.2026) του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας ανέφερε για το 2025 μεταξύ άλλων ότι: «…η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων εμφανίζει ευαλωτότητα σε λίγες αλλά καταστροφικές πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας…» και για το προσωπικό που θα επιχειρήσει στα νησιά του Ιονίου το 2026 θα είναι 949 άτομα μεταξύ αυτών 200 εθελοντές πυροσβέστες και εθελοντές Πολιτικής Προστασίας, δηλαδή το 21,07%.

Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα είναι αποκαλυπτική:

• Τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό στην Πυροσβεστική Υπηρεσία, με εποχικούς πυροσβέστες να καλύπτουν πάγιες ανάγκες και χωρίς σταθερή εργασία.

• Γερασμένος και ανεπαρκής εξοπλισμός, με οχήματα και μέσα που συχνά ξεπερνούν τα όρια λειτουργίας τους.
• Απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου πρόληψης, με καθαρισμούς δασών, αντιπυρικές ζώνες και δασικούς δρόμους να υλοποιούνται αποσπασματικά ή καθόλου.
• Μεταφορά της ευθύνης στους Δήμους και τελικά στους ίδιους τους πολίτες.
• Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και υποστήριξη.

Αυτή η πραγματικότητα δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της διαχρονικής πολιτικής που αντιμετωπίζει τη δασοπροστασία με τη λογική «κόστους – οφέλους». Είναι η ίδια πολιτική που αφήνει υποστελεχωμένες τις υπηρεσίες, που ιδιωτικοποιεί κρίσιμες λειτουργίες και που προτάσσει την «ανταγωνιστικότητα» και τα επιχειρηματικά συμφέροντα αντί για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής.

Η λεγόμενη «Ατομική Ευθύνη» δεν μπορεί να κρύψει τις τεράστιες ευθύνες του κράτους και των τοπικών αρχών. Δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό πρόληψης και αντιμετώπισης των πυρκαγιών.

Μετά από όλα τα παραπάνω προκύπτουν τα ερωτήματα:

1. Ποιος είναι ο συνολικός σχεδιασμός πρόληψης της Περιφέρειας;
2. Υπάρχει ολοκληρωμένο, επικαιροποιημένο σχέδιο Αντιπυρικής Προστασίας ανά νησί ή συνεχίζεται η αποσπασματική αντιμετώπιση;
3. Πόσα έργα πρόληψης υλοποιήθηκαν το 2025;
4. Συγκεκριμένα:
   • Πόσα χιλιόμετρα αντιπυρικών ζωνών διανοίχθηκαν ή συντηρήθηκαν;
   • Πόσοι δασικοί δρόμοι καθαρίστηκαν και σε ποια κατάσταση βρίσκονται σήμερα;
5. Ποια είναι η χρηματοδότηση που διέθεσε η Περιφέρεια για την πρόληψη;
6. Πόσα χρήματα δόθηκαν και πόσα απορροφήθηκαν πραγματικά; Ποιο ποσοστό κατευθύνθηκε σε εργολαβίες και ποιο σε μόνιμες υποδομές;
7. Τι ενέργειες έγιναν για τη στελέχωση των υπηρεσιών;
8. Πόσες είναι οι ελλείψεις σε Πυροσβεστική και Δασικές Υπηρεσίες και Πολιτική Προστασία στα Ιόνια Νησιά; Διεκδίκησε η Περιφέρεια μόνιμο προσωπικό;
9. Ποια είναι η κατάσταση του εξοπλισμού; Υπάρχουν επαρκή επίγεια μέσα; Σε τι κατάσταση βρίσκονται τα οχήματα και τα μηχανήματα έργου; Υπάρχει προσωπικό;
10. Γιατί συνεχίζεται η μεταφορά ευθύνης στους πολίτες; Πώς εξασφαλίζεται ότι οι υποχρεώσεις για καθαρισμούς οικοπέδων δεν αποτελούν άλλοθι για την απουσία κρατικής πρόληψης;
11. Τι μέτρα έχουν ληφθεί για τις περιοχές Natura των Ιονίων νησιών; Πώς προστατεύονται, όταν πανελλαδικά το 25% των καμένων εκτάσεων αφορά τέτοιες περιοχές;
12. Υπάρχει σχέδιο αποκατάστασης για τις καμένες εκτάσεις; Ποια έργα αναδάσωσης και αντιδιαβρωτικής προστασίας έχουν προχωρήσει;

Η Λαϊκή Συσπείρωση Ιονίων Νήσων καλεί τον λαό των νησιών να μην συμβιβαστεί με αυτή την κατάσταση. Να διεκδικήσει:

• Άμεση στελέχωση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας με το απαραίτητο μόνιμο προσωπικό και μονιμοποίηση όλων των συμβασιούχων.
• Σύγχρονο εξοπλισμό και μέσα πυρόσβεσης, επίγεια και εναέρια, με ευθύνη του κράτους.
• Ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης με ευθύνη του κράτους, που να περιλαμβάνει καθαρισμούς, αντιπυρικές ζώνες, συντήρηση δασικού οδικού δικτύου και διαρκή επιτήρηση.
• Επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση προς τις Περιφέρειες και τους Δήμους, χωρίς ανταποδοτικά τέλη και επιβάρυνση των πολιτών.
• Ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας και αποκατάσταση του ρόλου της στην πρόληψη των πυρκαγιών.
• Σχέδιο αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων, με αναδασώσεις και προστασία από αλλαγές χρήσης γης.

Η προστασία των δασών και της ζωής του λαού δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δικαίωμα. Και αυτό το δικαίωμα δεν μπορεί να εξασφαλιστεί χωρίς σύγκρουση με την πολιτική που το θυσιάζει στο βωμό του κέρδους.